حکم جلب در چه شرایطی صادر می شود؟

ممکن است این اتفاق برای شما پیش بیاید که شخصی از دادن بدهی خود به شما خودداری کند. در این حالت چه کاری باید انجام داد؟ در صورتی که بدهکار حاضر به پرداخت بدهی خود نباشد، طلبکار می‌تواند حکم جلب او را از دادگاه بگیرد. یا حتی اگر از مال شما کلاهبرداری و یا سرقت شده باشد شما می‌توانید برای حکم جلب درخواستی به دادگاه ارائه کنید.

انواع حکم دادگاه

براساس قانون آیین دادرسی مدنی حکمی که از سوی دادگاه‌ها ابلاغ می‌شود چهار نوع است؛

• حکم اعلامی و تاسیسی
• حکم حضوری و غیابی
• حکم نهایی و غیر نهایی
• حکم قطعی و غیر قطعی

پس تصمیمی که دادگاه می‌گیرد در صورتی حکم می‌شود که دارای دو شرط زیر باشد؛

• تصمیم دادگاه درباره ماهیت دعوایی که بین دونفر شکل گرفته، باشد.
• تصمیم دادگاه مبنی بر اتمام دعوایی که بین دو نفر شکل گرفته، باشد.

تفاوت‌های حکم و قرار چیست؟

• حکم می‌تواند حضوری یا غیابی باشد ولی قرار این‌گونه نخواهد بود.
• در نتیجه‌ی حکم می‌توان تجدید نظر کرد اما قرار غیرقابل تجدید نظر است. (مگر قانون اجازه تجدید نظر داده باشد).
• حکم از سوی دادگاه است ولی قرار علاوه بر آن از سوی مدیر دفتر هم صادر می‌شود.
• حکم نیاز به دادخواست دارد ولی قرار نه.

بیشتر بدانیم: همه چیز درباره تامین دلیل

حکم جلب چیست؟

حکم جلب درواقع همان قرار جلب است. حکم جلب، رای و تصمیمی است که از سوی دادگاه برای فیصله دادن به اختلاف های دو طرف صادر می‌شود. در پرونده‌های حقوقی مثل اختلافات مالی مانند چک و اختلافات مربوط به طلاق مثل مهریه و نفقه دستور حکم جلب به راحتی صادر نمی‌شود و معمولا زمان زیادی خواهد برد. ولی در پرونده‌های کیفری مثل سرقت و کلاهبرداری حکم جلب راحت‌تر و سریع‌تر ابلاغ می‌شود.

چه زمانی حکم جلب صادر می‌شود؟

به طور کلی حکم جلب در دو صورت صادر می‎شود؛

• در حالت اول قاضی پرونده برای اینکه فرد متهم را برای اجرای حکم وادار کند حکم جلب وی را صادر می‌کند. این حالت زمانی است که حکم قطعی شده باشد.
• حالت دوم زمانی است که اتهام فرد موردنظر هنوز اثبات نشده باشد در این صورت قاضی برای رسیدگی بیشتر در پرونده دستور جلب او را صادر می‌کند. اگر متهم بعد از دعوت از سوی قاضی، در دادگاه حاضر نشود این بار حکم جلب وی صادر خواهد شد.

جلب عادی با جلب سیار چه تفاوتی دارد؟

در صورتی که شاکی از نشانی محل زندگی فرد متهم اطلاع داشته باشد آن را در اختیار قاضی و دادگاه قرار می‌دهد تا حکم جلب او صادر شود. این حکم جلب از نوع عادی است. در حکم جلب عادی قاضی حکم را به یک کلانتری خاص آن محل ابلاغ می‌کند.

ولی اگر شخص طلبکار نشانی بدهکار را نداشته باشد و یا متهم فراری باشد در این صورت به دادگاه اعلام می‌کند و حکم جلب سیار صادر می‌شود. در جلب سیار حکم جلب به تمام کلانتری‌های حوزه‌ی قضایی صادر می‎شود تا متهم را هرچه سریع‌تر پیدا کنند. البته باید بدانید که در پرونده‎های حقوقی این چنینی دستور جلب مجازات به شمار نمی‌رود و حکم جلب فقط برای تحت فشار قراردادن متهم و ادای دین صادر می‌شود.

دستور جلب چگونه صورت می‌گیرد؟

شاکی خصوصی برای دریافت بدهی خود از متهم بدهکار به دادگاه شکایت می‌کند. شاکی بعد از شکایت و گرفتن حکم محکومیت بدهکار، اجرای حکم را به دادگاه ارائه می‌کند. حال اولین کاری که باید شاکی انجام دهد معرفی یکی از اموال بدهکار به دادگاه است تا او را وادار به پرداخت بدهی کنند. البته ممکن است شخص بدهکار مال و اموالی نداشته باشد که بدهی خود را تسویه کند. در این صورت “طبق ماده‌ی 2 قانون اجرای محکومیت های مالی ابتدا بدهکار به دادگاه احضار شده و دستور جلب او برای پرداختن به بدهی خود صادر می‌شود”. چنانچه پرداخت بدهی به هیچ وجه میسر نباشد قاضی، متهم را تا زمان پراخت بدهی زندانی می‌کند. اگر فرد بدهکار قبل از پرداخت بدهی فوت کند بدهی او بر عهده‌ی وراث خواهد بود.

مدت اعتبار حکم جلب

حکم جلب دارای مدت زمان و اعتبار معینی است. اگر این مدت اعتبار به اتمام برسد و متهم پیدا نشود شاکی پرونده می‌تواند به تمدید قرارداد اقدام کند زیرا بعد از گذشتن از زمان موعد حکم صادر شده فاقد اعتبار خواهد بود و برای ادامه‌ی رسیدگی به پرونده حتما باید تمدید شود.

مزایای داشتن وکیل در گرفتن حکم جلب

به طور کلی همواره داشتن وکیل حقوقی برای حل مسائل و مشکلات حقوقی ضروری است. بهتر است کار به کاردان سپرده شود. مثلا ممکن است شخص بدهکار اموال و دارایی بسیاری داشته باشد ولی ادعای نداری کند و یا تمام اموالش را به نام یکی از نزدیکانش زده باشد تا بدهی خود را پرداخت نکند در این شرایط دو حالت پیش می‌‌آید؛

• اگر بعد از شکایت طلبکار، اموالش را به نام کس دیگری زده باشد در این صورت اموالش توقیف می‌شود تا بدهی خود را پرداخت کند.
• ولی اگر اموالش را قبل از اینکه شکایتی انجام بگیرد به نام دیگری زده باشد کار سخت می‌شود و وجود وکیل برای پیشبرد پرونده به سود شاکی ضروری می‌شود.

قرار منع تعقیب چیست؟

قرار منع تعقیب یکی از قرارهای نهایی است که در مرحله تحقیقات مقدماتی صورت می‌گیرد و قرار مذکور صادر می‌شود. بازپرس یا دادیار پرونده این قرار را صادر می‌کند.

اگر بازپرس پرونده بعد از انجام تحقیقات به این نتیجه برسد که اتهام به فرد موردنظر قابل اثبات نیست و دلایل و مستندات کافی برای آن وجود ندارد او را رها می‌کند و دیگر قابل تعقیب نخواهد بود. دراین صورت حضور وکیل برای اعتراض و خواستار تجدید نظر به دادگاه لازم می‌شود. پس صدور این حکم دلایلی خواهد داشت. اگر اثبات شود عملی که متهم انجام داده است جرم نیست یا مثلا ممکن است متهم دارای شرایط خاصی باشد و جرم در حالت محجوریت رخ داده باشد قرار منع تعقیب صادر می‌شود. بدین ترتیب اگر بی‌گناهی فرد اثبات شود حکم برائت فرد صادر می‌شود و دیگر مجرم شناخته نمی‌شود.

اعتراض به قرار منع تعقیب

بعد از درخواست تجدید نظر و ارائه اعتراض شاکی پرونده به دادگاه فرستاده می‌شود تا این بار دوباره از سوی دادگاه مورد بررسی قرار بگیرد و اگر صلاح بر این بود که دستور بازپرس صحیح نیست دادگاه قرار بازپرس را نقض کرده و دستور جلب و رسیدگی به این پرونده را صادر می‌کند.

مهلت اعتراض به قرار منع تعقیب چقدر است؟

اگر تصمیم دادستان مبنی بر پرداخت جریمه درعوض پرداخت جریمه باشد متهم می‌تواند با پرداخت جریمه‌ی در نظر گرفته شده موجب بستن پرونده شود. ولی اگر متهم حاضر به پرداخت جریمه نشود و هنوز ادعای بی گناهی و مجرم نبودن کند به معنی این خواهد بود که پرونده همچنان باز و تحقیقات ادامه خواهد داشت.

بیشتر بخوانیم: اصول الزام به تنظیم سند

چگونه حکم جلب را لغو کنیم؟

سوالی که مطرح می‌شود این است که آیا می‌توان حکم جلب را لغو کرد؟

جواب سوال مثبت است ولی بستگی به جرم و دادگاه تصمیم گیرنده هم دارد. در صورتی که اعسار شخص بدهکار تایید شود یعنی ثابت شود که اموالی ندارد که بدهیش را پرداخت کند فقط در صورتی  لغو حکم جلب امکان‌پذیر خواهد بود که فرد با سپردن وثیقه آزاد شود تا زمانی که تکلیفش مشخص شود.